प्रतिनिधिसभा सदस्यहरूले पाउने सेवा-सुविधा : तलब, भत्ता, भाडा, फर्निचरदेखि लेबीसम्म

काठमाडौं, फाल्गुन २८ गते । फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मतगणना सकिएसँगै प्रत्यक्षतर्फ १६५ र समानुपातिकतर्फ ११० गरी कुल २७५ जना सांसद निर्वाचित भएका छन्। यसपटकको निर्वाचनमा युवा तथा नयाँ पुस्ताका उम्मेदवारहरूले ठूलो सफलता हासिल गरेका छन्। भदौ २३ गते जेनजी पुस्ताको आन्दोलनपछि भएको यो निर्वाचनमा जनताले युवा नेतृत्वलाई मत दिएका कारण धेरैजसो सांसद पहिलो पटक संसद् प्रवेश गर्दैछन्। केही सांसदहरू २८ वर्षमुनिका पनि छन्।

यी नयाँ सांसदहरूले निर्वाचित भएपछि पाउने मुख्य सेवा-सुविधा निम्नानुसार छन् :

**१. निर्वाचन क्षेत्रबाट काठमाडौं आउने यात्रा खर्च**
पहिलो पटक काठमाडौं आउने सांसदलाई हवाई जहाज वा बसको टिकट बराबरको रकम संसद् सचिवालयले दिन्छ। तर टिकट पेस गर्नुपर्छ। उदाहरणका लागि जुम्लाबाट नेपालगञ्ज हुँदै काठमाडौं आएका सांसद ज्ञानेन्द्र शाहीले हवाई टिकटको रकम पाउँछन्। तर गोरखाबाट जितेका सुधन गुरुङले पोखरा भएर जहाज चढेमा हवाई टिकटको रकम नपाई सार्वजनिक बसको भाडा बराबर मात्र पाउँछन्। यात्रा खर्च निर्वाचन क्षेत्रको दूरी र प्रयोग गरिएको साधनका आधारमा निर्धारण हुन्छ।

**२. यात्रा खर्चमा खाना-खाजा**
बाटोमा हुने खाना-खाजाको लागि दिनको २ हजार ५ सयसम्म पाइन्छ। एक सांसदले साढे २ दिनको मात्र खर्च पाउँछन्, अर्थात् कुल ६ हजार २ सय ५० रुपैयाँ।

**३. फर्निचर खर्च**
पहिलो पटक निर्वाचित सांसदलाई फर्निचर खरिदका लागि १५ हजार रुपैयाँ एक पटक मात्र दिइन्छ। यो रकमले सोफा, कुर्सी, कम्प्युटर टेबल जस्ता आवश्यक फर्निचर किन्न सकिन्छ। यो सुविधा पाँच वर्षमा एक पटक मात्र उपलब्ध हुन्छ।

**४. घरभाडा तथा मर्मत सुविधा**
काठमाडौं उपत्यकामा घर नभएका सांसदलाई मासिक १८ हजार रुपैयाँ घरभाडा दिइन्छ। काठमाडौंमा घर भएकालाई भने मासिक ९ हजार रुपैयाँ मर्मत-सम्भार खर्च दिइन्छ।

**५. अन्य मासिक सुविधा**
- मोबाइल बिल, पत्रपत्रिका वा अनलाइन सब्सक्रिप्सनका लागि ३ हजार रुपैयाँ
- धारा तथा पानीको बिलका लागि २ हजार रुपैयाँ

**६. तलब तथा भत्ता**
- मासिक तलब : ६६ हजार ७० रुपैयाँ
- विशेष भत्ता : १ हजार रुपैयाँ
- बैठक भत्ता : संसद् बैठक वा समिति बैठक बसेको दिन १ हजार रुपैयाँ
- सवारी भाडा : १ हजार रुपैयाँ प्रतिदिन
यदि महिनामा १५ दिन संसद् वा समिति बैठक चलेमा ३० हजार रुपैयाँ भत्ता तथा सवारी सुविधा प्राप्त हुन्छ। एकै दिन संसद् र समिति दुवै बसेमा दोहोरो भत्ता पाइँदैन।

**कुल अनुमानित सुविधा**
काठमाडौं बाहिर घर भएका सांसदले संसद् बैठक नचलेको समयमा पनि मासिक करिब ९० हजार रुपैयाँ हाराहारी सुविधा पाउँछन्। बैठक निरन्तर चलेको अवस्थामा भने १ लाखभन्दा माथि पुग्छ। काठमाडौंमा घर भएकालाई भने ९ हजार कम हुन्छ।

**७. पार्टी लेबी**
धेरै दलहरूले सांसदहरूबाट पार्टी 'लेबी' उठाउने गर्छन्। संसदीय दलको नेताले पत्र पठाएपछि संसद् सचिवालयले तलब काटेर दलको खातामा जम्मा गर्छ। उदाहरणका लागि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले अघिल्लो संसद्मा प्रतिसांसद १६ हजार ५ सय रुपैयाँ लेबी उठाउँथ्यो। यदि यो दर कायम राखेमा १२५ सांसदबाट मासिक ३० लाख ३ हजार रुपैयाँ पार्टीको खातामा जम्मा हुन्छ। सामान्यतया दलहरूले १० देखि २० हजार रुपैयाँसम्म लेबी संकलन गर्छन्।

**८. अन्य सुविधा तथा व्यवस्था**
- हाल सांसदहरूलाई व्यक्तिगत कार्यकक्ष वा कोठा दिइएको छैन। निर्माणाधीन नयाँ संसद् भवनमा कम्तीमा एउटा वर्किङ डेस्क बनाउने तयारी छ।
- स्वकीय सचिव सुविधा सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारले खारेज गरेको छ। यसलाई फिर्ता ल्याउन संसद् सदस्यहरूको पारिश्रमिक तथा सेवा सुविधा ऐन संशोधन आवश्यक पर्छ।
- संसद् सचिवालयले ल्यापटप वा कम्प्युटर उपलब्ध गराउँदैन।
- विधेयकहरू सानो परेवाको गुँड आकारको 'पिजन होल'मा राखिन्छ।
- आवश्यक परे संसद्को डोमेनमा सरकारी इमेल प्राप्त गर्न सकिन्छ।
- विदेश भ्रमणका लागि रातो कूटनीतिक पासपोर्ट पाइन्छ।

यी सुविधाहरूले सांसदहरूको काम प्रभावकारी बनाउने उद्देश्य राखे पनि केहीमा दुरुपयोगको इतिहास छ। नयाँ तथा युवा सांसदहरूले यी सुविधाको सदुपयोग गर्दै जनताको अपेक्षा पूरा गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।