नेपालको एकमात्र रेल सेवा घाटामा : पाँच वर्षमा ४८ करोड घाटा, आम्दानीभन्दा खर्च तेब्बर

जनकपुरधाम, चैत्र २९ गते । देशको एकमात्र रेल सेवा सञ्चालन गरिरहेको **नेपाल रेल्वे कम्पनी लिमिटेड** आर्थिक घाटामा डुब्दै गएको छ। कम्पनीको व्यावसायिक कार्ययोजना-२०८२ अनुसार आर्थिक वर्ष २०७६/७७ देखि २०८०/८१ सम्म कुल **१९ करोड २१ लाख** आम्दानी हुँदा **६७ करोड ३७ लाख** खर्च भएको छ। यस अवधिमा कम्पनीले **४८ करोड १५ लाख ८० हजार** रुपैयाँ घाटा व्यहोरेको छ। पछिल्लो आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा मात्र **८ करोड ५० लाख** आम्दानी हुँदा **२६ करोड २७ लाख** खर्च भएको थियो। हाल मासिक आम्दानी करिब **७५ लाख** रहे पनि खर्च **१ करोड २९ लाख** पुग्ने गरेको छ।

आम्दानीले खर्च धान्न नसक्दा कम्पनीले सरकारको जमानीमा ऋण लिँदै सञ्चालन गर्नुपरेको छ। २०८१ असार मसान्तसम्म सावाँ र ब्याजसहित कुल ऋण **७९ करोड** नाघिसकेको छ। घाटाको मुख्य कारण भारतीय प्राविधिक कर्मचारीमा हुने उच्च खर्च हो। हाल १७ जना भारतीय कर्मचारीका लागि मासिक करिब **१ करोड १२ लाख** भुक्तानी गर्नुपर्छ, जबकि १०३ जना नेपाली कर्मचारीको कुल तलब मात्र **१७ लाख** छ। स्थायी प्राविधिक जनशक्तिको अभाव, स्वदेशी चालक तथा स्टेशन मास्टरको कमी, इन्धन भारतबाट ल्याउनुपर्ने अवस्था र महाप्रबन्धकविहीन व्यवस्थापनले पनि सञ्चालन खर्च बढाएको छ।

यात्री सेवाका हिसाबले भने जयनगर–जनकपुरधाम–बिजलपुरा रुटको रेल सेवा प्रभावकारी मानिएको छ। दैनिक तीन पटक चल्ने यो रेलले स्थानीयको दैनिक यात्रा निकै सहज बनाएको छ। तर यात्रु सेवा विस्तार गर्दा पनि वित्तीय अवस्था कमजोर बन्दै गएको छ। कम्पनीले आम्दानी बढाउन रक्सौलको जग्गा भाडामा दिने, रेल म्युजियम स्थापना गर्ने र विशेष गरी **कार्गो (मालवाहक) रेल सेवा** सञ्चालन गर्ने योजना अघि सारेको छ। व्यवसायीहरूले यात्रु सेवा मात्र होइन, मालसामान ढुवानी सेवा विस्तार गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। समयमै व्यवस्थापन सुधार, स्वदेशी जनशक्ति विकास र ऋण व्यवस्थापन गर्न सके रेल सेवा नाफामुखी बन्न सक्ने देखिन्छ, अन्यथा बढ्दो ऋणले थप संकट निम्त्याउने निश्चित छ।