समयमा खेतमा पानी नभएका कारण किसानहरु चिन्तित

संतोष कुमार मिश्र
जनकपुरधाम, भाद्र २३ गते ।तराईमा खासगरी जनकपुरधाम, जलेश्वर, पिपरा, मटिहानी लगायत वरीपरी पर्ने ग्रामिण भेगहरुमा आकासे पानी नपर्दा किसानहरू निकै चिन्तित बनेका छन् । समयमा वर्षा नहुँदा बालीनाली सुक्ने, रोपाइँ प्रभावित हुने र लगानी डुब्ने डरले कृषकहरूमा निराशा छाएको छ । कृषिप्रधान देशमा सिँचाइको उचित व्यवस्था नभएका क्षेत्रहरूमा आकासे पानीकै भर पर्नुपर्ने बाध्यता छ । पानी नपर्दा समयमा बीउ राख्न र धान रोपाइँ गर्न नपाउँदा उत्पादन घट्ने निश्चित हुन्छ । कतिपय खेतहरु पानी कारण बाँझै छन् भने रोपाई सकिएका खेतमा लागे धानबालीमा अहिले बाला आउने समयमा खेतमा पानी नभएका कारण किसानहरु चिन्तित भएका छन् । मल, बीउ र श्रममा गरेको खर्च खेर जाने तथा उत्पादन कम हुने डरले किसानहरू ऋणको चपेटामा पर्ने सम्भावना समेत बढेका छन् । यसको असर सिधै बजारमा महँगी बढ्ने सम्भावना पनि बढ्न सक्छ । यस्तो अवस्थामा खडेरी प्रतिरोधी बीउको प्रयोग, वैकल्पिक सिँचाइ र सरकारी राहत प्याकेजहरूले किसानलाई केही राहत दिन सक्छन् । नेपाल जस्तो कृषिप्रधान देशमा आकासे पानी (मनसुन) समयमा नपर्दा किसानहरू गहिरो चिन्ता र संकटमा पर्छन् । तराईमा झन्डै ५०–६० प्रतिशतभन्दा बढी खेतीयोग्य जमिन अझै पनि पूर्ण रूपमा आकासे पानीमै निर्भर छ । त्यसैले, खडेरी पर्दा किसानको भान्सादेखि देशको अर्थतन्त्रसम्म यसको प्रत्यक्ष र नकारात्मक असर पर्छ । ढिलो रोपाइँ गर्दा बाली पाक्ने समय ढिलो हुन्छ, जसले गर्दा भित्र्याउने बेला असिनाले बाली नष्ट गर्ने जोखिम बढ्छ । कतिपय अवस्थामा खेतहरू बाँझै रहने स्थिति आउँछ । आकासे पानीको अनिश्चितता मात्र होइन, बीउ छर्ने बेलादेखि बाली भित्र्याउने बेलासम्म धान खेतीमा थुप्रै चुनौतीहरू छन् ।